Điểm đặc sắc của tác phẩm “Đông Âu Tại Việt Nam” là các ý tưởng đầy tính chất “think-tank”

* Tiến Sĩ Tôn Thất Tuấn

Tôi không phải là nhà phê bình văn học nên cảm thấy việc phê bình sách ĐÔNG ÂU TẠI VIỆT NAM là một thử thách tương đối khó khăn. Tuy nhiên, chấp nhận thử thách để có thể góp phần làm phong phú cho một tác phẩm cũng là một điều hay. Do đó tôi đã nhận lời mời của Ban Tổ Chức để đóng góp một số ý kiến góp nhặt suy tư của chính mình, từ khi tác phẩm nầy ra mắt độc giả tại Hoa Kỳ, Úc Châu, Âu Châu và Canada.

Theo các học giả Việt Nam ở hải ngoại thì tác phẩm ĐÔNG ÂU TẠI VIỆT NAM là một tác phẩm biên khảo có tính chất nghiên cứu hàn lâm (academic research), nhưng cũng chuyên chở các ý niệm thực dụng, và đặc biệt cho môi trường văn hóa chính trị của Việt Nam. Tại sao gọi là thực dụng ? Bởi vì từ khi biến cố Đông Ấu xãy ra vào cuối thập niên 80 đến đầu thập niên 90 làm sụp đổ các chế độ cộng sản mạnh nhất trên thế giới thì đã có không ít sách vở ngoại ngữ viết về biến cố nầy, nhất là đã có trên 200 tác phẩm viết bằng tiếng Anh. Nhưng tác phẩm tiếng Việt nói về biến cố nầy thì thật là hiếm hoi: cho đến giờ phút nầy mới chỉ có 2 tác phẩm ra đời. Tác phẩm tiếng Việt đầu tiên là sách “Biến Cố Đông Âu” của tác giả Đằng Sơn, dày 120 trang ấn hành vào năm 1990, mô tả tóm tắt các sự kiện chính trong suốt thời gian sôi động đưa đến sự cáo chung nhanh chóng các chế độ cộng sản tại các nước Ba Lan, Tiệp Khắc, Hungary, Rumanie, Bulgarie, Đông Đức và Nga Sô. Tác phẩm tiếng Việt thứ hai là sách ĐÔNG ÂU TẠI VIỆT NAM của tác giả Lý Thái Hùng ra mắt độc giả vào năm nay – 2007, sau biến cố Đông Ấu đến 18 năm. Mười tám năm là thời gian đủ cho một thế hệ trưởng thành và đủ dài cho tác giả Lý Thái Hùng chọn lọc các sự thật của lịch sử chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội để biên khảo thành một tác phẩm đồ sộ hơn 600 trang, vừa là tài liệu nghiên cứu lịch sử vừa là cẩm nang thực dụng cho một biến cố tương tự sẽ xãy ra tại Việt Nam trong một tương lai không xa.

Bài giới thiệu tác phẩm “Đông Âu Tại Việt Nam” ở Anh Quốc

* Bác Sĩ Nguyễn Thành Khương

Kính thưa quý vị quan khách và nhân sĩ,
Kính thưa quý đồng hương,

Khi được ban tổ chức mời làm một thuyết trình viên với nhiệm vụ giới thiệu tác phẩm Đông Âu Tại Việt Nam, tôi không khỏi lo âu vì cuốn sách đã được giáo sư Nguyễn Ngọc Bích, nữ văn sĩ Trùng Dương, nhà báo Giao Chỉ - Vũ Văn Lộc, bác sĩ Nguyễn Trọng Việt, Đề đốc Đinh Mạnh Hùng, Tiến sĩ Mai Thanh Truyết, Luật sư Đoàn Thanh Liêm, nhà văn Phạm Quang Trình và nhiều vị thức giả khác giới thiệu tại các buổi ra mắt sách ở Washington DC, Houston, Texas, California ở Mỹ cũng như Pháp, Đức, Bỉ, Thuỵ Sĩ và các tiểu bang tại Úc Châu.

Thật tình mà nói thì khi đọc xong tác phẩm Đông Âu tại Việt Nam, tôi thật sự bàng hoàng và cảm thấy cần phải đọc lại thêm một lần thứ hai chậm hơn và kỷ lưỡng hơn lần thứ nhất, để nắm bắt những sự kiện bi hùng của cuộc đổi đời trên một phần đất khá quan trọng của thế giới ngày nay, và Việt Nam trong những ngày sắp tới.

Bài phát biểu của Sử Gia Trần Gia Phụng nhân buổi ra mắt tác phẩm “Đông Âu Tại Việt Nam” tại Toronto.

* Sử gia Trần Gia Phụng

Kính thưa các bậc trưởng thượng,
Kính thưa quý vị quan khách,

Trước hết, tôi xin cảm ơn Ban tổ chức đã mời tôi phát biểu ý kiến hôm nay, nhân lễ ra mắt sách Đông Âu tại Việt Nam của tác giả Lý Thái Hùng tại Toronto.

Kính thưa quý vị,

Sách Đông Âu tại Việt Nam đã được phát hành khoảng nửa năm, và đã được ra mắt tại nhiều nơi trên thế giới trước Toronto. Trong những lần ra mắt sách trước đây, nhiều người đã nói về phương diện chính trị của quyển sách. Riêng tôi, tôi chỉ xin đóng góp vài ý kiến về phương diện sử học. Lý do dễ hiểu vì tôi không phải là một nhà họat động chính trị, mà tôi chỉ là một người học sử, nghiên cứu sử mà thôi.

Thưa quý vị,

Trước hết, trong ngành sử học Việt Nam, Đông Âu rất ít được nhắc đến. Ở bậc trung học, hầu như chỉ có hai lần Đông Âu được nhắc đến ở chương trình thế giới sử lớp 12. Đó là:

Đài Á Châu Tự Do (RFA) Phỏng Vấn Ông Lý Thái Hùng

* Nguyễn Khanh, phóng viên đài RFA

2007.04.06

Đầu thập niên 1990, các chính phủ Cộng Sản Ðông Âu lần lượt sụp đổ. Ngay tức khắc, một số nhà bình luận thời cuộc tin rằng sự kiện lịch sử này sẽ trở thành một vết dầu loang chảy từ Châu Âu sang Châu Á, chấm dứt hẳn chủ nghĩa cộng sản toàn cầu. Gần hai thập kỷ trôi qua, điều mà các nhà quan sát chính trị từng nói tới vẫn chưa trở thành sự thật. Các quốc gia cộng sản còn sót lại gồm Trung Quốc, Bắc Hàn, Cuba và Việt Nam vẫn tồn tại, trong đó riêng trường hợp của Trung Quốc và Việt Nam còn được ca ngợi là những trường hợp tiêu biểu và tốt đẹp về các mặt đổi mới chính trị, phát triển kinh tế và xóa đói giảm nghèo. Cũng chính bởi các nỗ lực đó đã khiến cho các nhà phân tích thời cuộc suy xét lại, nghĩ rằng chuyện Ðông Âu sẽ không tái diễn.

Tại sao chuyện từng xảy ra ở Ðông Âu lại không xảy ra ở Châu Á, và đặc biệt, không xảy ra tại Việt Nam? Ðó là câu hỏi được Ban Việt Ngữ chúng tôi đặt ra với ông Lý Thái Hùng, tác giả tập biên khảo mới phát hành ở hải ngoại mang nhan đề “Ðông Âu Tại Việt Nam”, một công trình mà ông dành tới 10 năm để nghiên cứu và soạn thảo.

Như thường lệ cuộc phỏng vấn do Nguyễn Khanh thực hiện, và được gửi đến quý thính giả trong khuôn khổ Tạp Chí Câu Chuyện Thời Sự Hàng Tuần. Cũng xin được thưa trước là những điều được ông Lý Thái Hùng trình bày trong cuộc phỏng vấn này không phản ánh quan điểm của Ðài Á Châu Tự Do.

Đọc sách “Đông Âu Tại Việt Nam”

* Bác Sĩ Phạm Viết Tú

Tôi còn nhớ nhà đại văn hào Nga Tolstoy đã có lần viết: "nếu không cảm thấy bắt buộc phải viết thì đừng viết", và các cụ ta ngày xưa cũng thường nói: "Biết thì thưa thốt, không biết dựa cột mà nghe". Tôi là một tay mơ về chính trị, thế mà hôm nay nhận giới thiệu đến quý vị sách chính trị "Đông Âu tại Việt Nam" của ông Lý Thái Hùng, thì thật là bạo phổi, đúng là "điếc không sợ súng". Do vậy, trong khi trình bày, nếu có điều gì sai sót, xin quý vị cùng tác giả lượng tình thông cảm.

Tôi cũng xin thưa là sự việc tôi nhận giới thiệu tác phẩm hoàn toàn không do yếu tố quen biết cá nhân, và càng không phải do tác giả là Tổng Bí Thư đảng Việt Tân, vì tôi không phải là đảng viên. Tôi biết ông Lý Thái Hùng qua các bài bình luận chính trị của ông đăng trên báo chí, tôi thấy ở ông, một nhà chính trị hiện đại đích thực, có tầm nhìn chiến lược, có lập trường chính trị vững chắc, lý luận sắc bén có chứng cớ, lối trình bày rõ ràng, giản dị, có sức lôi cuốn người đọc ngay cả những đề tài chính trị khô khan.

Nhân đây tôi cũng xin cám ơn tác giả đã cho tôi cơ hội để đọc kỹ tác phẩm, nhờ vậy tôi đã tiếp thu được một số kiến thức mới và một số tài liệu với chi tiết chính xác về sự sụp đổ của các chế độ công sản Đông Âu, mà trước đây tôi chỉ biết một cách đại cương.

“Đông Âu Tại Việt Nam” dưới cái nhìn của một nữ giáo viên trong nước

* Kim Loan

Đây là bài viết của một người cô giáo dạy môn Văn trong lòng xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại Hà Nội. Cô giáo hiện đang tu nghiệp tại Âu Châu. Những cảm nghĩ của cô đã viết gửi đến tác giả Lý Thái Hùng sau khi đọc xong tập sách Đông Âu Tại Việt Nam trong ba ngày liền vào trung tuần tháng 2 năm 2007. Đây có thể coi là ý kiến của những người trẻ tại Việt Nam nhìn về tác phẩm Đông Âu tại Việt Nam.

Dù hiểu biết hạn hẹp, tôi cũng xin có vài ý kiến về quyển "Đông Âu tại Việt Nam" của tác giả Lý Thái Hùng, một cách để nói lên lời cám ơn vụng về của tôi.

1. Về diễn tiến cách mạng dân chủ tại Đông Âu:

Đây là lần đầu tiên tôi được đọc những tường thuật chi tiết về diễn biến cách mạng dân chủ, về quá trình sụp đổ của chế độ cộng sản ở Đông Âu. Khi đọc, tôi cứ liên tưởng đến một hình ảnh trong sách Daniel của Cựu Ước: một bức tượng khổng lồ bị đập tan bỡi một mảnh đá nhỏ, rồi tất cả những mảnh vỡ của nó bị thổi bay tứ tán, không còn dấu vết. Mẩu đá nhỏ lại trở thành ngọn núi cao (Dn 2, 29-45). Đâu là nguyên nhân khiến bức tượng khổng lồ, hung bạo bị tan nát trong phút chốt mà không phải vì từ một sức mạnh dữ dội nào ở bên ngoài, mỗi người đều có thể suy gẫm, trả lời. Tác giả đã đưa ra những câu trả lời xác đáng. Điều thú vị với tôi không chỉ là những sự kiện lần đầu tiên được nghe, được phân tích, giảng giải (tôi rời quê hương chỉ mới 2 năm, hoàn toàn không biết gì về những biến cố ở Đông Âu, kể cả việc Stalin bị người kế nhiệm tố cáo!); mà còn vì giọng văn của tác giả, giọng văn của sử gia: điềm đạm, khách quan, trình bày sự việc như nó vốn có, không hằn học, gay gắt, không la lối hoặc hả hê đắc thắng. Có lẽ tác giả thấy rõ sức mạnh tố cáo đã rất dồi dào trong từng sự việc, diễn tiến. Sau mỗi chương trình bày chi tiết về diễn biến cách mạng dân chủ ở từng quốc gia, phần "biên niên" đã làm tốt việc tóm tắt, khiến người đọc có thể ghi nhớ, khắc sâu một cách hệ thống. Tôi cũng rất thích cách tác giả so sánh đặc điểm riêng của cuộc cách mạng dân chủ ở từng nước, như một cách giúp đọc giả chiêm nghiệm và suy nghĩ về hoàn cảnh của VN, và vai trò của chính bản thân mình: góp gió cho một cơn bão đã bắt đầu.

Bài giới thiệu sách “Đông Âu tại Việt Nam” của Tiến Sĩ Kiều Tiến Dũng tại Melbourne Úc Châu

* Tiến sĩ Kiều Tiến Dũng

"Lấy chí nhân mà thay cường bạo
Đem đại nghĩa để thắng hung tàn"

Kính thưa toàn thể quý vị, những lời của Nguyễn Trãi trong Bình Ngô Đại Cáo trên đây là để nói lên cái sự tất thắng của của chính nghĩa, của chân lý. Vì dù cái sự thật có bị bạo lực cấm đóan thì chúng vẫn sẽ mãi còn đó. Chân lý không phải vì thế mà mất đi cái sức mạnh của mình. Nếu như loài người không thể tự tiện ban ra những đạo luật có khả năng làm thay đổi những định luật thiên nhiên thì con người cũng sẽ không có được cái khả năng chận đứng được những định luật xã hội, những định luậ chính trị với cái hảo vọng là có thể chặn đứng được vòng quay của bánh xe lịch sử.

Chính cá nhân tôi đã sống ở ngay Âu Châu vào những năm 1989 - 1991, ngay vào lúc các chế độ CS bị cáo chung ở đây. Tôi cũng như bao người VN khác bị cuốn hút vào cái không khí sôi nỗi, và rồi cái hy vọng lạc quan cho đất nước VN sẽ sớm không còn CS. Nhưng cho mãi đến nay, 17 năm về sau, niềm hy vọng đó vẫn chưa thành sự thật. Tại sao? Cái gì đã đình trệ những bước tiến lịch sử không thể tránh được này? Cá nhân tôi lại thêm nhiều băn khoăn và suy nghĩ với những so sánh giữa Âu và Á; lại thao thức vì câu nhận định: "Cái nhục nghèo khó đâu có thua gì cái nhục mất nước" trong bộ phim Chuyện Tử Tế. Lại lo lắng về cái nền tảng đạo đức của VN nếu bị tiếp tục suy đồi quá lâu thì e khó hồi phục lại được, vì đồng tiền còn có thể đi ăn xin người ngoài được chứ cái văn hóa, đạo đức và bản chất của chúng ta thì chỉ có thể được gầy dựng qua một thời gian rất dài, và chỉ có thể gầy dựng bởi chính chúng ta.

Ngày Mai Tươi Đẹp

* Hiền My

Bài phát biểu của cô Hiền My trong buổi ra mắt sách “Đông Âu Tại Việt Nam” tại Brisbane, Úc Châu.

Sáng nay thức dậy, Hiền My thấy mặt trời đẹp hơn mọi khi. Trên tivi đang chiếu cuộc thảo luận giữa nội các chính phủ đang cầm quyền tại VN với các đảng phái đối lập khác. Họ đang tranh luận về những chính sách để phát triển quốc gia. Muốn không theo dõi cuộc bàn cãi cũng không được, tuổi này mình được bỏ phiếu mà.

Coi xong Hiền My cắp sách đến trường. Con đường cũng thật náo nhiệt lắm. Với tiếng rao, tiếng gõ ‘cháo lòng đây!’ ‘hột vịt lộn đây’ và thay vào tiếng than ai oán của những em bé xin ăn của trước kia là tiếng cuời nói vui vẻ, hồn nhiên của các em học sinh trong bộ đồ đồng phục. Khung cảnh hiện thực của một quê hương Việt Nam tươi đẹp ấm no.

Khoan đã, phải chăng Hiền My đang nằm mơ? Không phải đâu. Cái này người ta nói là ‘đọc gì suy đó.’ Nếu không phải mình đọc ngày đọc đêm ‘Đông Âu tại Việt Nam’ thì cái cảm tưởng đến một đời sống với nền văn minh dân chủ trên mảnh đất nước Việt Nam quê hương không hiện ra thực như vậy.

Đọc Đông Âu tại Việt Nam của Lý Thái Hùng

* Nhà Báo Đỗ Mạnh Tri

Tôi đang cầm trên tay một cuốn sách đẹp, trình bày trang nhã. Tác giả: Lý Thái Hùng, Nxb: VietNews 2006, khổ lớn, 608 trang. Cuối sách, một bản danh mục rất thuận tiện cho việt tra cứu. Đáng chú ý 62 trang hình ảnh trong 2 phụ bản với 222 tấm hình to nhỏ kèm theo lời chú thích. Với 2 phụ bản này, tác giả có thể hoàn thành một tác phẩm rất hữu ích.

Về nội dung, đây là một công trình nghiên cứu của một chính khách. Nghiêm túc, bố cục chặt chẽ, dữ kiện dồi dào và chi tiết. Tuy nhiên không thuộc loại nghiên cứu để nghiên cứu. Tác giả nghiên cứu để hành động. Hơn nữa, nghiên cứu như một hành động. Tập sách biểu hiện điều mà tác giã gọi là "đấu tranh vận dụng" (coi trang 530); đấu tranh nhằm cổ võ đấu tranh. Tác giả viết để huy động những khả năng đã có, sẽ có, dù chỉ sẽ có như một ước mơ, để xây sức mạnh đấu tranh cho tiến trình dân chủ hóa đất nước. Chính vì thế, tác giả đã không ngần ngại trình bày công trình biên khảo của mình như phương thức biện minh cho một luận cứ. Trích dẫn:

Phát biểu của Giáo sư Bùi Xuân Quang trong buổi ra mắt sách Đông Âu tại Việt-Nam của tác giả Lý Thái Hùng

* Giáo sư Bùi Xuân Quang

Paris 4 Tháng Ba 2007

Ðầu tiên, trên tư cách một thường dân Việt-Nam (chữ của Tưởng Năng Tiến), tôi cám ơn anh Lý Thái Hùng đã có công xuất bản sách « Đông Âu tại Việt-Nam ». Ðây là một tài liệu thật quý, đầy đủ, nghiêm chỉnh, phân tích mạch lạc nhưng với lời văn giản dị các sự kiện đã đưa đến sự sụp đổ của chế độ Cộng sản tại Đông Âu. Dĩ nhiên, người Việt chúng ta ai muốn hiểu rõ sự kiện Đông Âu, sự kiện quan trọng nhất của lịch sử nhân loại cuối thế kỷ 20 đều cần có tác phẩm này. Và phải có, nếu không phải là người nghiên cứu chuyên nghiệp, thông hiểu ngoại ngữ, có thì giờ tìm tòi tài liệu trong các thư viện để soạn thảo trong trí óc một cuốn sách cho riêng mình.

Các dữ kiện trong sách về phong trào dân chủ Viêt-Nam hiện nay cũng rất đầy đủ, chính xác. Đó là phần tài liệu hoàn toàn khách quan, không thể bác bỏ vì lý do chính trị, không thể giấu giếm vì lương tâm ít ỏi.

Anh Lý Thái Hùng là một nhà tranh đấu chính trị, là một người hiện đang giữ một vai trò quan trọng và trách nhiệm trong một chính đảng Việt-Nam. Tất nhiên, kết luận của tập sách, phương hướng đấu tranh, cái nhìn chiến lược của tác giả, là cái nhìn về tình hình đất nước của Đảng Việt Tân mà anh Lý Thái Hùng đại diện. Cho ra mắt sách Đông Âu tại Việt-Nam là chính thức công bố cái nhìn chiến lược của Đảng Việt Tân. Độc giả có thể đồng ý hay không, đồng ý chỗ nào, không đồng ý chỗ nào, nhưng không thể chụp mũ, nói xấu theo cách hành sử thông thường của bọn mạ lị chuyên nghiệp đối với những cá nhân, những tổ chức, nổi lên trong cộng đồng hải ngoại.